Waar het Burgemeester Jansenplein wordt omgevormd tot evenementenplein, daar wordt het herdenkingsmonument op dit moment gerestaureerd. Wist u dat het herdenkingsmonument een op rijksniveau beschermd monument is? Meer over de voorgeschiedenis, omschrijving en restauratie lees je bij ons!
De voorganger
Het herdenkingsmonument had een voorganger: het noodmonument. Dit stond vermoedelijk op het Thiemsland vlakbij het Kloosterhof. Dit ‘noodmonument’ werd aangelegd in de vorm van een grafkelder. In deze grafkelder was een urn ondergebracht met menselijke as uit het concentratiekamp Neuengamme. Het monument bevatte twee tekstplaten, één ter herdenking van hen die voor onze vrijheid stierven in 1940-1945. De andere voor alle gevallenen in Nederlands-Indië.
Het herdenkingsmonument
De ‘Erewacht voor gevallenen’, waar de heren J. Lammertink en F. Gerards initiatiefnemers van waren, vond het na de oorlog tijd voor een echt monument. Zij brachten dit in 1949 onder de aandacht van de toenmalige Hengelose bestuurders. Op dat moment werden er al plannen ontwikkeld voor een nieuw stadhuis. De nieuwe fontein voor dit stadhuis leek een goede plek voor het monument.
Het uiteindelijke monument werd gemaakt door de heer De Monchy en werd betaald uit giften. De Monchy kreeg de opdracht een beeld te maken dat verschillende boodschappen in zich droeg:
- Het moest duidelijk maken dat de gevallenen in de oorlog het grootste offer brachten en dat de overlevenden dankbaarheid aan hen zijn verplicht.
- Bovendien moest het beeld overbrengen dat vrijheid een gemeenschappelijk goed is, iets wat we alleen samen kunnen waarborgen.
De kunstenaar ging voor deze opdracht op zoek naar een symbool dat voor iedereen begrijpelijk en artistiek verantwoord was. Als hoofdmotief koos hij het Latijns christelijke kruis. Dit wordt gevormd door de kleine horizontale sokkel en de langere verticale lijn die aan de bovenzijde overgaat in twee geopende handen. Het kruis heeft in de bijbel de betekenis van ‘het lijden’, maar de vogel die door de handen wordt vrijgelaten, verwijst in het christendom – en in andere contexten – naar vrede en vrijheid.
Door de combinatie van het kruis en de vogel heeft De Monchy op een prachtige wijze de elementen ‘offer’ en ‘vrijheid’ gecombineerd. In het waterbassin waarin dit beeld geplaatst is, weerspiegelt het kruis en daardoor lijkt het langer en zelfs oneindig te zijn. De urn uit het noodmonument werd onderin de fontein herplaatst, onder de koperen plaat in het bassin.
Restauratie van het herdenkingsmonument
Op dit moment wordt het monument deels gerestaureerd en weer in een staat gebracht die heel dicht komt bij het oorspronkelijke plan. Daarnaast wordt het natuursteen hersteld. Er komen vier verlichtingsspots in het waterbassin terug. Deze lichten het bronzen kunstwerk van onderen aan. De watertoevoer komt van oorsprong via een watertoevoer onder het kunstwerk vandaan. De watertoe- en afvoer wordt volledig vernieuwd. Het kunstwerk is bedoeld om te herdenken. Maar de duif verwijst ook naar vrede en vrijheid. Dit zal straks extra benadrukt worden doordat het waterbassin met een achttal kleine spuwers gevuld zal worden. Hoewel het niet helemaal zeker is of er vroeger een bronzen kruisje op de urn is geplaatst, wordt dit kruisje toch opnieuw aangebracht.
De werkzaamheden rondom het monument zijn naar verwachting eind juni klaar.
